Turizmdan eng ko‘p pul topadigan davlatlar

Har yili jahon turizm iqtisodiyoti trillionlab dollar daromad keltiradi: sayyohlar yangi yo‘nalishlarni kashf etadi, oldin yoqtirgan joylariga esa qayta-qayta boradi. UN Tourism ma’lumotlariga ko‘ra, 2024 yilda xalqaro turizmdan tushgan daromad 1,74 trillion dollarga yetdi. Bu 2019 yildagi (pandemiyadan oldingi) ko‘rsatkichdan 14 foiz yuqori. AQSh ishonchli tarzda yetakchilik qilmoqda — xalqaro sayyohlardan 215 milliard dollar daromad olgan. Reytingning yuqori qismida Yevropaning ustunligi ko‘rinadi: Ispaniya (106,5 mlrd dollar), Buyuk Britaniya (82,5 mlrd), Fransiya (77 mlrd) va Italiya (58,7 mlrd) barqaror ravishda ulkan turistik oqimni jalb qiladi. Osiyoda turizm daromadi bo‘yicha eng katta ko‘rsatkichlarga Yaponiya (54,7 mlrd dollar), Xitoy (39,7 mlrd) va Tailand (42,7 mlrd) erishgan. Turizmdan tushadigan daromad faqat keluvchilar soniga emas, balki har bir sayyoh qancha sarflashiga ham bog‘liq. Masalan, AQShga keluvchi turistlar oqimi katta bo‘lishi bilan birga, har bir tashrifchi hisobiga o‘rtacha xarajat ham yuqori. Shu bilan birga, Maldiv orollari yoki Yamayka kabi mamlakatlarda umumiy (absolyut) tushumlar miqdori kichikroq bo‘lishi mumkin, ammo ular uchun turizm yalpi ichki mahsulot (YaIM)da ancha katta ulushni tashkil etadi. Yevropada turizmda boy madaniy meros, yuqori tezlikdagi transport tarmog‘ining rivojlangani va yirik bozorlarga yaqinlik muhim o‘rin tutadi. Hozir Fransiyani ham ortda qoldirayotgan Ispaniya sayyohlar uchun juda keng taassurotlar spektrini taklif qiladi — jahon darajasidagi plyajlar va orol arxipelaglaridan tortib, tarixiy shaharlar, gastronomiya va madaniy yodgorliklargacha. Aynan mana shu xilma-xillik mamlakatga yil davomida va dunyoning turli hududlaridan turistlarni jalb qilish imkonini beradi. Natijada, 2024 yilda Ispaniya Yevropa Ittifoqidagi eng ko‘p tashrif buyurilgan mamlakatga aylandi. O‘zbekistonda ham turizm sohasi tez o‘smoqda. 2025 yil davomida O‘zbekistonga 11,7 milliondan ziyod xorijiy turist keldi, bu bir yil avvalgiga nisbatan sezilarli o‘sishni ko‘rsatadi. Yanvar–noyabr oylarida 10,7 million turist tashrif buyurgani ma’lum qilindi, bu mamlakat tarixidagi eng yuqori ko‘rsatkichlardan biri hisoblanadi. Ellik foizdan ortgan turistlar asosan Qirg‘iziston, Qozog‘iston va Tojikistondan, shuningdek Rossiyadan tashrif buyurgan. 2025 yilning birinchi 9 oyida turistlar soni 2024 yilga nisbatan tez o‘sdi, bu mintaqada eng yuqori sur’atlardan biri sanaladi. O‘zbekiston 2025 yilda dunyoda sayyohlar oqimi bo‘yicha eng tez o‘sib borayotgan manzillardan biri sifatida jahon turizm tashkiloti (UN Tourism) ma’lumotlarida qayd etildi. Turizm tarmog‘ining o‘sishiga vizasiz va elektron viza rejimi kengaytirilishi, xalqaro havo yo‘llari va transport infratuzilmasining rivojlanishi katta ta’sir ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston hukumati Uzbekistan–2030 strategiyasi doirasida 15 million turist va 5 milliard dollar turizm xizmatlari eksportini jalb qilish maqsadlarini belgilagan.

Turizmdan eng ko‘p pul topadigan davlatlar

Mavzu doirasida